کرونا

فرهنگ و هنر همیشه از دغدغه هایی بوده که فکر دولت‌های گذشته تا به امروز را در ابعاد مختلف به خود مشغول کرده است. به همین خاطر دولت ها سعی بر این داشته اند که در جدول 17  که ردیف بودجه فرهنگی را در خود جای داده است را تقویت کرده تا بشود گره ای بیشتر از زمین مانده های فرهنگ و هنر کشور را باز کنند.از سوی دیگر چند سالی است که سازمان مدیریت برنامه و بودجه کشور، برای توزیع درست بودجه و عملکرد بهینه سازمان ها و دستگاههای دولتی، بودجه مورد نظر هر دستگاه را  بر پایه عملکرد دستگاهها محاسبه و تخصیص می دهد. این بدین معناست که هر دستگاهی خوب عمل کرده باشد، افزایش بودجه داشته و ارگانی هم که عملکرد خوبی ندارد از بودجه آن کاسته شود.اما مبحث حایز اهمیت اینجاست که سازمان مدیریت برنامه و بودجه  برای تخصیص بودجه های فرهنگی و هنری به دستگاههای مربوطه، می باید به چند نکته اساسی توجه لازم را داشته باشند:

• فرهنگ و هنر یکی از حوزه هایی است که به سختی می توان با عدد و رقم  آن را در ترازوی میزان تخصیص بودجه قرار داد، مگر با حضور کارشناسان مبرز اقتصاد فرهنگ و هنر.
• حذف بودجه دستگاههای موازی، همگون و هم راستای فرهنگی در یک بررسی کارشناسی و تخصیص آن به صورت متمرکز در اختیار یک یا دو دستگاه که متولی فرهنگ و هنر کشور می باشند.
• بخشهایی از بودجه ای که سازمانها، ادارات، موسسات، مراکز دولتی و... تحت عنوان بودجه فرهنگی در اختیار قرار دارند، حذف و در اختیار متولیان اصلی فرهنگ و هنر کشور قرار داده شود.

علاوه بر این می باید برای بستر فرهنگ و هنر راهکارهای مدون و کارشناسی تری  را در نظر بگیرند تا  هم در موقع تصویب  بودجه و هم در مرحله تخصیص؛ متناسب با انتظارات مراکز و سازمانهای مربوطه و با گستره کشوری، جغرافیای مکان و جمعیتی، عملکرد درست تری را داشته باشند. با بررسی بودجه سالهای 97  و 98 درمی یابیم که متاسفانه بودجه فرهنگی در لایحه بودجه ۹۷، از 7/0 درصد به 46/0 درصد  در سال 98 سیر نزولی داشته است. این درحالی است که ذوالقدر سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس از کاهش 98/15 درصدی بودجه فرهنگی سال ۹۹ نسبت به سال ۹۸ خبر می دهد.  این درحالی است که  طی سه سال گذشته تا به امروز، از کل بودجه مصوب در ابتدای سال در بهترین شرایط 85 درصد به سازمان های فرهنگی هنری اختصاص یافته است و از سوی دیگر متاسفانه بودجه فرهنگ و هنر از اعتبارات کشور  به یک درصد هم نمی رسد.این اتفاق یعنی؛ وضعیت دستگاههای فرهنگی در مسیری قرار دارند که  حتی در پرداخت حقوق و مزایای کارکنان خود هم دچار مشکل خواهند شد. با این وجود دیگر نمی توان انتظار تولید محصولات یا کالاهای فرهنگی را از این مراکز در سطح جامعه  داشت!!اکنون این مهم پیش می آید با توجه به این که مردم تقریبا نیمی از سال را با مشکلات عدیده ای پشت سر گذاشته اند، با این مصوبه و شرایط بودجه کنونی، دولت در دوران مواجه با بیماری کرونا  در ایجاد نشاط اجتماعی با مبحث فرهنگ و هنر چه تمهیدی را در نظر خواهد گرفت؟!  از سوی دیگر با توجه به تعطیلی مراکز و موسسات مختلف فرهنگی و هنری، همچنین زمین خوردن بستر اقتصاد فرهنگ و هنر، چه راهکار و استراتژی را برای ادامه مسیردر پیش خواهد گرفت؟!  علاوه بر موارد یاد شده  این موضوع،  فرای تورم و فشارهای اقتصادی وارده بر گرده تولیدکنندگان محصولات و کالاهای فرهنگی و هنری هست که قرار است  نمایه تازه ای برای مخاطبین تصویر کنند.چندی پیش جمشید حمزه زاده، دبیر تشکل‌های ملی گردشگری و رییس جامعه هتلداران ایران چنین اظهار کرد: ویروس کرونا فقط در دو ماه اسفند و فروردین(98-99)، حدود 330 میلیون دلار خسارت به صنعت گردشگری وارد کرده است.با توجه به نظر حمزه زاده؛ رقم مورد نظر منهای سه ماه اردیبهشت، خرداد و تیر ماه  سال جاری می باشد. یعنی به رقم یاد شده، حدود 660 میلیون دلار دیگر باید  به خسارت یاد شده اضافه کرد. این اتفاق در  مجموع  طی 5 ماه گذشته، 825 میلیون دلار خسارت، تنها به بخش صنعت گردشگری وارده کرده است. در مجموع با احتساب هر دلار 20  هزار تومان، صنعت گردشگری عددی بالغ بر /000/000/000/500/16 تومان متحمل ضرر در طی 5 ماهه گذشته شده است. این ضرر به صنعتی وارد شده است که 240 هزار نفر به صورت مستقیم و 550 هزار نفر غیرمستقیم در آن مشغول به کار هستند. علاوه بر این دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری هزار و ۲۰۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون تومان، تأسیسات گردشگری هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان، راهنمایان گردشگری ۱۲۶ میلیارد تومان و مؤسسات و مراکز آموزشی گردشگری ۴۹  میلیارد تومان خسارت دیده‌اند.از سوی دیگر سینماهای ایران در دوران کرونا هر ماه  ۲۵ میلیارد تومان با ضرر مالی روبرو بوده که طی یک حساب سرانگشتی طی 5 ماه شیوع کرونا تا کنون نیز مبلغی حدود 125 میلیارد تومان دستخوش زیان مالی شده است. تمامی موارد یاد شده منهای ضرر و زیانهایی هست که بخش های مختلف دیگر فرهنگی و هنری کشور؛ صنعت نشر، رسانه های مکتوب و دیجیتال، تاتر، موسیقی، تجسمی، گالری ها، صنایع دستی، حراجی ها، کلاسهای آموزشی و... متحمل شده اند.چندی پیش دکتر جمشید جعفرپور رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس، به منظور جلوگیری از ورشکستکی و اخراج کارکنان  در بخشهای مختلف فرهنگ از وام 75 هزار میلیارد تومانی با سود 12 درصد در نظر گرفته شده برای مجموعه‌های اقتصادی کوچک و فرهنگی هنری یاد کرد.اگر چه توجه کمیسیون فرهنگی مجلس به مباحث و مشکلات جامعه فرهنگ و هنر کشور جای تشکر و قدردانی دارد اما این مهم وجود دارد که جامعه فرهنگ و هنری به دلیل همه گیری کرونا  در کشور به خودی خود دچار زیانهای مالی سنگینی شده اند. جا دارد که با یک همراهی ماندگار برای حرکت چرخ های به گل نشسته جامعه فرهنگ و هنر، کمک های بلاعوض یا حداقل قرض الحسنه در نظر گرفته شود و در مقابل آن اقدام به خرید فعالیت و محصولات تولیدشده نمایند.دولت می تواند در مقابل مبالغ تخصیص داده شده به مراکز فرهنگی و هنری متضرر، طی یک شورای کارشناسی اساتید "اقتصاد فرهنگ و هنر" در زمینه های مختلف، بخش عمده ای از این تولیدات را برای ایجاد نشاط اجتماعی به عنوان یکی از موارد پشتوانه ذخیره ارضی به جای طلا و ارز، خریداری کرده و برای اولین بار در تاریخ ایران این حرکت ماندگار را  به نام خود برای همیشه ثبت نماید.این اتفاق باعث داغ شدن بازار فرهنگ و هنر شده و دولت می تواند از طریق نمایش آثار خریداری شده در فضاهای مجازی شاکله دوباره بودن در دوران پسا کرونا را در بستر جامعه رقم بزند. بدین شکل نفس تازه ای به بستر فرهنگ و هنر دمیده شده، و صاحبان تولیدات محصولات فرهنگی و هنری انگیزه ای پیدا کرده تا دوباره  نشاط اجتماعی را در مقابل ویروس کرونا به جامعه برگردانند.از سوی دیگر مجلس در اولین فرصت، پیشنهاد خرید 01/0 درصد از سرانه بودجه ادارات و سازمانها برای خرید آثار هنری که سالها بلاتکلیف بر زمین مانده بود را به عنوان طرح 3 فوریتی در صحن مجلس مطرح و تصویب نماید تا این اجازه به ادارات و سازمانها  داده شود که با خرید آثار هنری، یک سرمایه گذاری بزرگ از تولیدات فاخر هنرمندان در گنجینه و موزه های هنری خود داشته باشند.شرایط کنونی جامعه  بی شباهت به یک وضعیت جنگی نیست و شاید خطرناک تر! اگر دولتمردان جامعه نتوانند به یک استراتژی مناسبی برای مقابله با کرونا در تمامی سطوح و بخش های مختلف برسند، بدون شک کشور هر روز با کشته های بیشتر روبرو خواهد شد و جامعه روحیه مبارزه و امید خود را از دست خواهد داد. اینجاست که اگر جامعه ای روحیه، نشاط و امید خود را در رویارویی با هر مسئله ای از دست بدهد، آن جامعه به سمت ناکجاآباد و نابودی حرکت خواهد کرد.